Van een fossiel verleden en heden naar een zonnige toekomst
Column Tjerk Wagenaar

Na honderdvijftig jaar afhankelijk te zijn geweest van fossiele brandstoffen en elektriciteit uit grote energiecentrales stappen we over op hernieuwbare energie, die veel vaker dan nu lokaal wordt opgewekt. Dit is nodig om de uitstoot van broeikasgassen drastisch terug te brengen en schadelijke klimaatverandering te voorkomen. De komende decennia gaan we dan ook een energietransitie meemaken die zijn weerga niet kent. De energietransitie is ook nodig om onze energiebehoefte betaalbaar te houden en onze energievoorziening in eigen hand te houden. Door in te zetten op de meest energiezuinige apparaten en gebouwen kunnen we met de helft van ons huidige energieverbruik onze welvaart behouden. Zo staat Natuur & Milieu in het energiedebat.

De provincies delen deze inzet, want zij hebben net als wij en vele anderen in september 2013 hun handtekening gezet onder het 'Nationaal Energieakkoord voor Duurzame groei'. Een ambitieus akkoord waarvan de uitvoering en implementatie ons dagelijks bezig houdt en soms ook mij en mijn collega’s hoofdpijn bezorgt, omdat de belangen die spelen groot zijn en de noodzakelijke veranderingen ook pijn zullen doen in bepaalde sectoren.

In mijn ogen spelen de provincies een cruciale rol in de uitvoering van het Energieakkoord. De provincies zijn namelijk verantwoordelijk voor de ruimtelijke inpassing van windmolens op land en andere hernieuwbare energiebronnen. Dit is een van de belangrijkste zaken die gerealiseerd moet worden willen we de omslag van fossiel naar hernieuwbaar feitelijk realiseren. Daarbij is het van belang dat iedereen die zich sterk maakt voor wind op land, dus ook de provincies maar ook wij van Natuur & Milieu, de zorgen en bezwaren van bewoners in het betreffende gebied serieus nemen. Daartoe is een gedragscode opgesteld om gezamenlijk tot de beste inpassing te komen met financiële ruimte om lokale wensen in te willigen. Wij hebben veel vertrouwen in die gedragscode en hopen dan ook dat overheden die code gaan gebruiken.

De provincies en natuur- en milieuorganisaties hanteren allen bij het invulling geven aan het energiebeleid en het uitvoeren van activiteiten op dat gebied de Trias Energetica als leidend principe: eerst energie besparen, dan hernieuwbaar produceren en ten slotte, waar het niet anders kan, zo schoon mogelijk produceren met fossiele bronnen. Omdat we dit gezamenlijk hanteren, verstaan we elkaar ook snel en goed en kunnen we gezamenlijk effectiever zijn.

De inzet van de provincies voor de uitvoering van het Energieakkoord is vastgelegd in de Interprovinciale Samenwerking Energietransitie en Economie 2014-2016 (IPS2E). Een periode die verder reikt dan de Statenverkiezingen van dit jaar. Maar desalniettemin zijn, in mijn ogen, de verkiezingen van 18 maart wel van groot belang voor de inzet van de provincies bij de uitvoering van het Energieakkoord. Na de verkiezingen zal namelijk in de collegeakkoorden de (pro)actieve inzet van de provincies voor het mee realiseren van het Energieakkoord bevestigd moeten worden. Daarbij is het goed om te weten dat Natuur & Milieu en onze collega’s, waaronder de provinciale Natuur en Milieufederaties, klaar staan om samen met de provincies die (pro)actieve inzet door te zetten. Ook kunnen de provincies op ons rekenen als blijkt dat de randvoorwaarden van het rijk niet op orde zijn en de provincies bij de rijksoverheid aankloppen om deze randvoorwaarden aan te passen, zoals de provincies in IPS2E verwoorden.

Kortom, de provincies en Natuur & Milieu zijn partners op de weg van een fossiel verleden en heden naar een zonnige toekomst.

En dan nog dit: het gaat niet alleen om energie. Ik vind ook dat de provincies naast actief bijdragen aan de energietransitie en de uitvoering van het Energieakkoord zich sterk moeten maken voor een duurzame landbouw, dus bijvoorbeeld geen megastallen in het Nederlandse landschap, en in de rol van bevoegd gezag streng moeten zijn bij het verlenen van natuur- en milieuvergunningen en deze vervolgens adequaat handhaven.

Tjerk Wagenaar is directeur van Natuur & Milieu. De komende weken kunt u elke maandag een energiecolumn lezen op onze website.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het Nationaal Energieakkoord plaatste in 2013 de Energietransitie weer bovenaan de politieke agenda!

De provincies hebben de opgaves uit het energieakkoord voortvarend opgepakt. Ze werken daarin intensief samen in de Interprovinciale Samenwerking Energietransitie en Economie (IPS2E). Het Energieakkoord is de eerste stap op een lange weg naar een duurzame samenleving, gebaseerd op een koolstofarme economie.

Wat kunnen provincies bijdragen vanuit hun verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ordening, regionale economie en innovatie, mobiliteit en openbaar vervoer, vergunningverlening en handhaving? Dat thema staat volop in de belangstelling bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten op 18 maart 2015.

Een aantal toonaangevende spelers in het energieveld zijn gevraagd om hun uitdaging voor de provinciale rol in de energietransitie in een column uit te spreken. In de komende weken treft u hun ideeën aan op de IPO website, en we hopen dat ze zullen bijdragen aan het debat over de provinciale rol in de Energietransitie.