Vergezicht versus Horizonvervuiling
Column Dirk Sijmons

Daar waar Landschap en Energie elkaar raken begint een provinciaal hoofdpijn-dossier. Omdat ik een boek heb geschreven met dezelfde titel ben ik uitgenodigd een column te schrijven over de rol van provincies wanneer het gaat om de energie-transitie.

Eerste constatering in het boek is dat ‘ruimte’ kwantitatief eigenlijk nergens op het kritieke pad zit bij deze energie-revolutie met uitzondering van de biomassa productie die botst met de (wereld)voedselvoorziening. Ruimte genoeg dus! Maar op het moment dat ruimte zijn kwalitatieve gedaante aanneemt als ‘landschap’, met zijn gelaagdheid aan betekenissen, zijn de rapen gaar en lijkt er eigenlijk nergens iets te kunnen. Het is niet overdreven te stellen dat  ‘landschap’ het toernooiveld zal zijn waarop de strijd om de hernieuwbare energiebronnen wordt gewonnen of verloren. 

Dat blijkt ook uit een zich eindeloos herhalende botsing tussen provinciale taakstellingen, keurige bestuurlijke procedurestappen, inleidingen over de urgentie, bepalen van zoekgebieden, landschappelijke inpassing, milieu-effectenrapportages, business cases en stakeholder besprekingen aan de ene kant en laaiende zalen met hoog oplopende emoties over horizonvervuiling, lawaai en angst voor dalende onroerend goed waarde aan de andere kant.  Met de rationele houding van ‘de overheid legt het nog een keer uit’ kom je niet erg ver in dit mijnenveld. Ik zou u graag in vierhonderd woorden een uitweg uit dit bestuurlijk labyrint bieden maar dat lukt mij uiteraard niet.

Wel kan ik een gedachte neerleggen. Verander het van een technisch/bestuurlijk ‘dossier’ in een cultureel en politiek ‘speelveld’. Natuurlijk, er zit een zware technische component aan de energietransitie en inderdaad, er moeten complexe bestuurlijke belangen met elkaar worden verzoend maar dat moet u niet blind maken voor de culturele en politieke aspecten. Cultureel in de zin dat de transitie zal doorwerken tot in de haarvaten van onze samenleving. Veel mensen voelen intuïtief aan dat dit ingrijpende gevolgen kan hebben. Onder de vlag van ‘horizonvervuiling’ gaan soms heel andere ongerustheden en zelfs angsten schuil over de toekomst van onze geprivilegieerde manier van leven. Misschien dat de insteek van de Provincies wel meer het karakter moet aannemen van een soort collectieve therapie om de bezwaren en angsten rustig te kunnen afpellen en met elkaar te spreken over de implicaties van het einde van het tijdperk van het ‘fossiele expressionisme’. Politiek in de zin dat het (ook) gaat over welk type samenleving we willen en hoe we onze energievoorziening willen organiseren, van onderop of van boven af. Politiek gaat aan het bestuurlijke vooraf alhoewel we in Nederland die twee dingen structureel met elkaar lijken te verwarren.

Ik weet het, dit is een oproep aan de meest ‘bestuurlijke’ laag van bestuurlijk Nederland maar verbaas jezelf eens - en daarmee in een moeite door de als politici vermomde bureaucraten uit Den Haag - met een staaltje onvervalste Provinciale politiek.

Dirk Sijmons is landschapsarchitect. De komende weken kunt u elke maandag een energiecolumn lezen op onze website.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Het Nationaal Energieakkoord plaatste in 2013 de Energietransitie weer bovenaan de politieke agenda!

De provincies hebben de opgaves uit het energieakkoord voortvarend opgepakt. Ze werken daarin intensief samen in de Interprovinciale Samenwerking Energietransitie en Economie (IPS2E). Het Energieakkoord is de eerste stap op een lange weg naar een duurzame samenleving, gebaseerd op een koolstofarme economie.

Wat kunnen provincies bijdragen vanuit hun verantwoordelijkheid voor ruimtelijke ordening, regionale economie en innovatie, mobiliteit en openbaar vervoer, vergunningverlening en handhaving? Dat thema staat volop in de belangstelling bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten op 18 maart 2015.

Een aantal toonaangevende spelers in het energieveld zijn gevraagd om hun uitdaging voor de provinciale rol in de energietransitie in een column uit te spreken. In de komende weken treft u hun ideeën aan op de IPO website, en we hopen dat ze zullen bijdragen aan het debat over de provinciale rol in de Energietransitie.