Financiën

Provincies krijgen geld van het rijk en hebben daarnaast hun eigen inkomsten. De inkomsten vanuit het rijk worden aan provincies toebedeeld via het provinciefonds en via specifieke uitkeringen. De gelden van het provinciefonds behoren tot de algemene middelen van provincies en zijn daarom in principe vrij besteedbaar. Provincies dienen hiervoor in elk geval wel de wettelijke taken te uit te voeren die door het rijk aan de provincie zijn opgelegd. De specifieke uitkeringen die provincies krijgen van het rijk zijn voor specifieke doeleinden en kunnen alleen aan dat specifiek doel worden uitgegeven.

De eigen inkomsten van provincies bestaan uit de opbrengsten van de provinciale belastingen, in de vorm van provinciale opcenten op de motorrijtuigenbelasting, en uit opbrengsten uit vermogens en dergelijke. Net als de gelden van het provinciefonds zijn de eigen inkomsten onderdeel van de algemene middelen en dus vrij besteedbaar.
 
Hoe de financiën van de provincies zijn geregeld leest u hier.
 
IPO
De rol van het IPO heeft betrekking op de zorg voor goede financiële verhoudingen tussen het rijk en de provincies. De provincies zijn deels afhankelijk van inkomsten afkomstig van het rijk, zowel in het provinciefonds als de belastingen die de provincie mag heffen. Daarnaast kan nieuwe regelgeving financiële gevolgen hebben voor provincies. Als het rijk bijvoorbeeld beleid en bevoegdheden decentraliseert naar provincies brengt dat ook financiële gevolgen met zich mee.
Daarom is het belangrijk dat het IPO, namens de provincies, om tafel zit met de rijksoverheid om de belangen van provincies te behartigen. 
Het IPO houdt zich de komende tijd bezig met de volgende dossiers:
  • Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof)
  • Vennootschapsbelastingen voor overheden
  • Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV)
 
Wet Houdbare overheidsfinanciën
De Wet Houdbare overheidsfinanciën (Wet Hof) bevat begrotingsregels voor de decentrale overheden. Provincies, gemeenten en waterschappen hebben andere regels dan het rijk voor hun boekhouding: de begroting moet sluitend zijn, ze sparen voor het doen van investeringen of bekostigen het direct uit de reserves en 'smeren' investeringsuitgaven' uit over meerdere jaren door deze te activeren. Door het verschil in boekhoudstelsels tussen rijk en decentrale overheden leiden investeringen van decentrale overheden tot een EMU-tekort, dat het rijk zo beperkt mogelijk wil houden.
 
De Wet Hof is inmiddels aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer. Komende tijd buigt de Tweede Kamer zich over een voorstel tot aanpassing van de Wet Hof om de sanctiemogelijkheid  te vervangen door een correctiemechanisme. Dit is een verbetering, maar het IPO heeft samen met de VNG en de UvW nog wel enkele bezwaren. Zo wordt in de Memorie van Toelichting het opleggen van het faseren van investeringen als mogelijk correctiemechanisme genoemd. Dit is in strijd met de wens van de Tweede Kamer dat de Wet Hof niet de investeringen mag beperken. Ook met de mogelijkheid om een korting op te leggen aan decentrale overheden is het IPO het niet eens. Dit is feitelijk namelijk de financiële sanctie uit de huidige wet. Daarnaast vindt het IPO het niet juist dat er maatregelen genomen kunnen worden op basis van ramingen van het CPB. Dat zou volgens het IPO alleen mogelijk moeten zijn op basis van realisatiecijfers.
 
Vennootschapsbelasting voor overheden
Op 18 december 2014 heeft de Tweede Kamer de Wet modernisering vennootschapsbelasting voor overheidsondernemingen aangenomen. Als de Eerste Kamer de wet ook goedkeurt, treedt de wet in werking vanaf 1 januari 2016. Volgens deze wet moeten overheden die marktactiviteiten uitvoeren die winst opleveren, vennootschapsbelasting betalen over deze winsten. Het IPO verzet zich tegen deze belasting, met name vanwege de belastingheffing, de uitvoeringslasten en de grote mate van onzekerheid welke activiteiten dan belastingplichtig worden. Om de uitvoeringslasten van de wet zoveel mogelijk te beperken en om duidelijkheid te scheppen, werkt het IPO samen met het ministerie van Financiën, Belastingdienst, VNG en UvW aan een goede implementatie van de wet. De samenwerking richt zich op duidelijkheid over de inhoudelijke gevolgen, op de invoeringsproblematiek en op effectief en betrouwbaar toezicht door de belastingdienst.
 
Op de speciale webpagina leest u alles over de vennootschapsbelastingplicht voor overheden.
 
Vernieuwing Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten
De Gemeentewet en de Provinciewet schrijven voor dat elke gemeente en elke provincie jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken moet opstellen. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. In 2014 heeft een commissie in opdracht van de VNG een rapport opgesteld met adviezen over de vernieuwing van het BBV. Met de adviezen wordt tegemoet gekomen aan de wens van raadsleden tot een betere onderlinge vergelijkbaarheid van financiële gegevens. Onder leiding van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) worden de adviezen, die ook bruikbaar kunnen zijn voor provincies, in overleg met deskundigen van provincies en gemeenten uitgewerkt en daarna voor consultatie voorgelegd aan het IPO.
 
Portefeuillehoudersoverleg financiën
Het portefeuillehoudersoverleg Financiën onder voorzitterschap van het lid van het IPO-bestuur, de heer R.A.M. van der Sande, behartigt de taken van het IPO. De bestuurlijke adviescommissie wordt gevormd door de “vakgedeputeerden” uit de provincies. 
‘Ik ben een hartstochtelijk aanhanger van Thorbecke. De provincie is een onmisbare schakel in het bouwwerk van Thorbecke als verbinder tussen rijk en gemeenten.’Elisabeth Post, gedeputeerde Noord-Holland en voorzitter IPO Adviescommissie Financiën

Gerelateerde berichten

Nieuw verdeelmodel provinciefonds: eenvoudig en transparant

16 Dec 2015 - Het IPO-bestuur van 10 december is unaniem tot overeenstemming gekomen over een nieuw verdeelmodel voor het provinciefonds. Het nieuwe verdeelmodel, dat is uitgewerkt door een externe commissie onder leiding van mr. Geert Jansen, is eenvoudiger en transparanter dan het oude model en sluit beter aan bij de kerntaken van de provincies. IPO-voorzitter Remkes: “De commissie is er in geslaagd een zeer complex model te vereenvoudigen, waarmee bij uitstek recht wordt gedaan aan de provinciale autonomie”. Het rapport ‘Redelijk Verdeeld’ waarin het nieuwe verdeelmodel is opgenomen, is aan minister Plasterk van BZK aangeboden met het verzoek om het nieuwe verdeelmodel per 1 januari 2017 in te voeren en hiervoor de financiële verhoudingswet aan te passen.
Lees meer

Motie herziening financiële grondslagen gemeente- en provinciefonds aangenomen

25 Nov 2015 - De Tweede Kamer heeft afgelopen dinsdag, 24 november, een motie van Hayke Veldman (VVD) en Agnes Wolbert (PvdA) aangenomen waarin het kabinet wordt opgeroepen om “in samenspraak met de bestuurlijke koepels VNG en IPO te komen tot een fundamentele herziening van de financiële grondslagen van het Gemeentefonds en het Provinciefonds, gericht op een vereenvoudiging van het systeem, en daarbij te onderzoeken hoe verschillen in economische groei tussen de diverse regio’s in Nederland kunnen worden gefaciliteerd.”
Lees meer

Rechter gaat niet mee in bezwaar IPO tegen bezuiniging BDU

13 Oct 2015 - Het IPO heeft namens de twaalf provincies  bezwaar en uiteindelijk beroep aangetekend bij de rechtbank tegen de indexatiemethode van de BDU (welke neerkomt op een bezuinigingsmaatregel). De rechtbank gaat in haar uitspraak niet mee met de bezwaren die het IPO heeft geuit en zal deze bezuinigingsmaatregel daarmee niet ongedaan maken. De provincies betreuren de uitspraak en beraden zich op verdere stappen.
Lees meer