Vennootschapsbelastingplicht voor overheidsondernemingen

De invoering van de Vennootschapsbelastingplicht (VpB) voor overheidsondernemingen staat voor de deur! De wet is door de Eerste en Tweede Kamer aangenomen. Volgens deze wet moeten overheden die winst of structureel overschotten behalen met activiteiten die concurreren met de markt, vanaf 1 januari 2016 vennootschapsbelasting betalen.

Binnen de Samenwerking Vennootschapsbelasting Lokale Overheden (SVLO) werken de verschillende overheden samen aan een goede implementatie van de VpB. SVLO heeft als doel de nieuwe fiscale verplichtingen in kaart brengen en overheden te ondersteunen met praktische hulpmiddelen. 

Op deze pagina vindt u actuele informatie over VpB, waaronder nieuwsbrieven en handreikingen. 

Nieuwsbrieven

- editie maart 2015

- editie mei 2015

- editie juni 2015

- editie oktober 2015

 
Nieuwsflits Beoordeling winstoogmerk grondbedrijf: Quickscan en Post Quickscan
In deze nieuwsflits wordt een Post Quickscan uitgewerkt, welke behulpzaam kan zijn bij het beoordelen van het winststreven van het grondbedrijf op het moment dat de Quickscan geen duidelijke indicatie geeft. In deze Post Quickscan wordt de daadwerkelijk betaalde rente over het aandeel vreemd vermogen van het grondbedrijf meegenomen. In de bijlage zijn voorbeelden over de toepassing van de Quickscan en Post Quickscan opgenomen. Deze nieuwsflits vormt daarmee een aanvulling op de ‘Handreiking Vennootschapsbelasting en het gemeentelijk grondbedrijf’ en de ‘Vragen en antwoorden bij de Handreiking vennootschapsbelasting en het gemeentelijk grondbedrijf’.
 
Tussentijds verslag
Anderhalf jaar geleden is de Samenwerking Vennootschapsbelasting Lokale Overheden (SVLO) van start gegaan. In dit tussentijds verslag blikt de verantwoordelijke stuurgroep SVLO terug. Er wordt een toelichting gegeven op de achtergrond en de organisatie van de samenwerking en een overzicht gegeven van de ondersteunende producten die tot dusver zijn ontwikkeld. Ook in de toekomst zet SVLO zich in om producten te ontwikkelen, waarbij gedacht kan worden aan notities over de objectvrijstellingen en de openingsbalans.
 
Schema's Objectvrijstellingen
Op een belaste activiteit kan een objectvrijstelling van toepassing zijn. De vijf objectvrijstellingen zijn uitgewerkt in een schema voor directe overheidsondernemingen en een schema voor indirecte overheidsondernemingen. De afzonderlijke objectvrijstellingen worden nader toegelicht in aparte (gepubliceerde en nog te publiceren) notities.
 
Notitie Winstoogmerk
Voor de vraag of een activiteit dan wel een clustering van activiteiten voor fiscale doeleinden kwalificeert als een onderneming, dient er sprake te zijn van:
  1. een duurzame organisatie van kapitaal en arbeid;
  2. waarmee wordt deelgenomen aan het economische verkeer; en
  3. waarmee een winst wordt beoogd/behaald.
In deze notitie wordt de derde voorwaarde nader toegelicht. 
 
Notitie Fiscale verwerking van subsidies
In deze notitie vindt u een algemene toelichting op de fiscale verwerking van subsidies.
 
Nieuwsflits Beoordeling winstoogmerk grondbedrijf: Quickscan en Post Quickscan In deze nieuwsflits wordt een Post Quickscan uitgewerkt, welke behulpzaam kan zijn bij het beoordelen van het winststreven van het grondbedrijf op het moment dat de Quickscan geen duidelijke indicatie geeft. In deze Post Quickscan wordt de daadwerkelijk betaalde rente over het aandeel vreemd vermogen van het grondbedrijf meegenomen. In de bijlage zijn voorbeelden over de toepassing van de Quickscan en Post Quickscan opgenomen. Deze nieuwsflits vormt daarmee een aanvulling op de ‘Handreiking Vennootschapsbelasting en het gemeentelijk grondbedrijf’ en de ‘Vragen en antwoorden bij de Handreiking vennootschapsbelasting en het gemeentelijk grondbedrijf’.
 
Activiteitenlijst Provincies
De Belastingdienst heeft samen met het IPO in het kader van de Samenwerking Vennootschapsbelasting Lokale Overheden (SVLO) binnen het wettelijke toetsingskader een inschatting gemaakt van gevolgen van de Wet Modernisering vennootschapsbelastingplicht overheidsondernemingen voor de activiteiten zoals deze zijn opgenomen in de activiteitenlijst provincies. Hierbij is per activiteit bekeken of richting kan worden gegeven aan de beoordeling van de criteria van de ondernemingstoets. Het betreft een niet-limitatieve en dynamische lijst. 
 
Activiteitenlijst Omgevingsdiensten
In deze activiteitenlijst wordt een inschatting gemaakt van de gevolgen van de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen voor bepaalde activiteiten van omgevingsdiensten.
 
Voorbeeldclustering Omgevingsdiensten
In deze voorbeeldclustering is het 'Schema Afbakening' toegepast op activiteiten van omgevingsdiensten. De voorbeeldclustering kan omgevingsdiensten ondersteunen bij het onderkennen en eventueel clusteren van activiteiten.
 
Notitie Openingsbalans
In deze notitie vindt u een algemene toelichting op de fiscale openingsbalans in relatie tot de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen.
 
 
Notitie Objectvrijstelling voor samenwerkingsverbanden
In deze notitie vindt u een algemene toelichting op de objectvrijstelling voor samenwerkingsverbanden.
 
Notitie Grondactiviteiten provincies
In deze notitie wordt een inschatting gemaakt van de gevolgen van de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen voor de grondactiviteiten van provincies.
 
Notitie Algemene toepassing objectvrijstellingen
In deze notitie vindt u een toelichting op de algemene toepassing van de vijf objectvrijstellingen. Naast de gepubliceerde notities over de objectvrijstellingen quasi-inbesteding en interne diensten, worden de notities over de overige drie objectvrijstellingen, zijnde de overheidstaken, samenwerkingsverbanden en dienstverleningsovereenkomsten (DVO) begin 2016 gepubliceerd.
 
Notitie Objectvrijstelling quasi-inbesteding
In deze notitie vindt u algemene toelichting op de objectvrijstelling voor quasi inbesteding, welke van toepassing kan zijn op activiteiten verricht door privaatrechtelijke overheidslichamen. Naast de gepubliceerde notities over de algemene toepassing van de vijf objectvrijstellingen en de objectvrijstelling interne diensten, worden de notities over de overige drie objectvrijstellingen, zijnde de overheidstaken, samenwerkingsverbanden en dienstverleningsovereenkomsten (DVO) begin 2016 gepubliceerd.
 
Notitie Objectvrijstelling interne diensten
In deze notitie vindt u een algemene toelichting op de objectvrijstelling voor interne diensten, welke van toepassing kan zijn op activiteiten verricht door directe overheidsondernemingen. Naast de gepubliceerde notities over de algemene toepassing van de vijf objectvrijstellingen en de objectvrijstelling quasi-inbesteding, worden de notities over de overige drie objectvrijstellingen, zijnde de overheidstaken, samenwerkingsverbanden en dienstverleningsovereenkomsten (DVO) begin 2016 gepubliceerd.
 
Notitie Ondersteuning overheidsondernemingen (incl. model vaststellingsovereenkomst)
In deze notitie is uitgeschreven hoe de Belastingdienst, samen met de overheids-ondernemingen, het nemen van eigen verantwoordelijkheid maximaal wil ondersteunen. In de notitie wordt de zogenaamde "Schijf van vijf" geïntroduceerd en toegelicht. Onderdeel van deze schijf zijn de zogenoemde procesafspraken. Deze procesafspraken kunnen bijdragen aan een haalbaar en realistisch implementatieproces. Vanuit dat belang zal de werkgroep implementatie in de volgende versie van de "Handreiking Implementatie vennootschapsbelasting" hier expliciet aandacht aan besteden. Nu de volgende versie van deze handreiking pas in het begin van het 2016 wordt verwacht brengen wij u deze procesafspraken vast expliciet onder uw aandacht. Zoals beschreven in de "Notitie Ondersteuning overheidsondernemingen" is aan het kunnen toepassen van deze procesafspraak een aantal voorwaarden verbonden waaronder het toepassen van een vaststellingsovereenkomst. Een model van deze vaststellingsovereenkomst is aan de notitie toegevoegd.
 
Activiteitenlijst GGD
In het kader van de  implementatie van de Wet modernisering Vpb-plicht Overheidsondernemingen (hierna de Wet)  is een lijst opgesteld met activiteiten die een GGD uitoefent. In beginsel dient steeds op basis van de individuele feiten en omstandigheden beoordeeld te worden of sprake is van belastingplicht bij deze activiteiten. Om tegemoet te komen aan de behoefte aan handvatten bij het beoordelen van de activiteiten en in het kader van de beperking van de administratieve lasten voor (potentieel) belastingplichtigen en van de uitvoeringskosten voor de Belastingdienst – is bekeken of ter zake van deze activiteiten richting kan worden gegeven bij de fiscale kwalificatie.
 
Voorbeeldclustering GGD activiteiten
De voorbeeldclustering heeft de status van een inlichting/algemene voorlichting, omdat er geen specifieke casuïstiek aan de orde komt, maar slechts in zijn algemeenheid wordt ingegaan op de diverse activiteiten die doorgaans door een GGD worden uitgeoefend. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat de voorbeeldclustering is opgesteld door de VAGGD. De toepassing van de voorbeeldclustering vraagt onder andere dat alle relevante feiten meegewogen worden en dat deze feiten en de genomen beslissingen goed gedocumenteerd worden. De (individuele) GGD blijft verantwoordelijk voor de beoordeling van de eigen, concrete activiteiten en de eventuele clustering van deze activiteiten.
 
Handreiking ten behoeve van de invoering van de Vennootschapsbelasting
De tweede versie van de handreiking ondersteunt u concreet bij de implementatie van de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen. De handreiking is de verbindende factor tussen de verschillende SVLO-producten. In de handreiking zijn de kruisverwijzingen naar deze producten dan ook opgenomen. De huidige versie van de producten waar naar verwezen wordt zijn eveneens integraal in de bijlagen bij de handreiking opgenomen (naast een aantal overige bijlagen). Naast het 'willen' is er in deze versie van de handreiking veel aandacht voor 'kunnen'. Een derde editie van de handreiking wordt in januari 2016 verwacht. Hierin wordt nader ingegaan op 'doen'. In de handreiking wordt verwezen naar een tweetal tools: de "tool administratieve lasten" en de "tool analyse".
 
Handreiking ten behoeve van de invoering van de Vennootschapsbelasting implementatie, versie 3: 'Doen'
Eerder verschenen de versies 1 en 2 van de SVLO Handreiking ten behoeve van de invoering van de Vennootschapsbelasting: 'Willen en Kunnen'. Volgens afspraak is hier nu een derde versie (‘Doen’) aan toegevoegd. Voor deze versie is bewust gekozen voor een “addendum” op versie 2 van de handreiking. In een aantal losse notities wordt ingegaan op een aantal praktische zaken die van belang zijn bij de implementatie en uitvoering van de Vennootschapsbelastingplicht (en daarna). Bij het schrijven van de notities heeft de zelfstandige leesbaarheid voorop gestaan. Als gevolg hiervan is sprake van (gedeeltelijke) overlap van onderwerpen in de notities. Dit is met name het geval bij de notitie “Regie op het fiscale proces beloond met aanpassing van toezicht” en “Belastingdienst en Toezicht; een korte beschouwing”.
 
Afbakeningsschema
Publiekrechtelijke rechtspersonen en overheidsstichtingen dienen per activiteit te beoordelen of met de uitoefening van de betreffende activiteit een onderneming in fiscaalrechtelijke zin wordt gedreven. Het “Afbakeningsschema” kan dienen als hulpmiddel bij het onderkennen en eventueel clusteren van activiteiten, zodat de ondernemingstoets op het juiste niveau wordt toegepast.
 
Schema Ondernemingstoets
Nadat is vastgesteld welke (geclusterde) activiteiten er zijn, dient de ondernemingstoets op elke (geclusterde) activiteit afzonderlijk te worden toegepast. Voor de stappen van de ondernemingstoets is een beslisboom gemaakt. De ondernemingstoets bestaat uit drie cumulatieve criteria en worden in bijbehorende notities uitgewerkt. De Notitie Duurzame organisatie van kapitaal en arbeid en de Notitie Deelname aan het economisch verkeer zijn reeds afgerond. Op korte termijn zal een notitie worden gepubliceerd over – kort gezegd – het winststreven.
 
Notitie Normaal vermogensbeheer
In deze notitie wordt ingegaan op het begrip ‘normaal vermogensbeheer’, enerzijds vanuit de algemene fiscale theorie en anderzijds in relatie tot de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen (hierna: de wet). De notitie beoogt de lezers een toelichting te geven op het begrip normaal vermogensbeheer, om hen waar mogelijk te ondersteunen bij het beoordelen en fiscaal duiden van de individuele feiten en omstandigheden.
 
Notitie Duurzame organisatie van kapitaal en arbeid
Deze notitie vormt een toelichting op het eerste criterium van de ondernemingstoets. Overigens wordt het thema normaal vermogensbeheer, welke voornamelijk raakvlakken heeft met de factor ‘arbeid’, in een separate, nog af te ronden notitie behandeld.
 
Notitie Deelname aan het economisch verkeer
Deze notitie vormt een toelichting op het tweede criterium van de ondernemingstoets.
 
Activiteitenlijst gemeenten
Tijdens de parlementaire behandeling heeft de VNG een lijst met activiteiten van gemeenten opgesteld. De SVLO heeft een inschatting gemaakt van de gevolgen van de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen voor die activiteiten, gelet op de behoefte aan nadere handvatten. De gemeente blijft dus verantwoordelijk voor de beoordeling van de eigen, concrete activiteiten. Per genoemde activiteit is bekeken onder welke voorwaarden er wel/niet sprake is van een onderneming en of er, indien er sprake is van een onderneming, sprake kan zijn van een objectvrijstelling. Het betreft een niet-limitatieve en dynamische lijst.
 
Notitie Toerekening activiteiten bij samenwerking
Per 1 januari 2016 worden overheidsondernemingen belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Om te bepalen wat de gevolgen hiervan zijn voor overheden dienen overheden de eigen activiteiten inzichtelijk te maken. De activiteiten die samen met andere overheden worden uitgevoerd vergen hierbij extra aandacht.
Vastgesteld dient namelijk te worden welke van de overheidslichamen de activiteiten meenemen in de beoordeling van de gevolgen van de nieuwe wet. Dit kan het samenwerkingsverband zelf zijn, of juist één of meerdere van de bij het samenwerkingsverband betrokken partijen. In dit kader is relevant op welke wijze de overheden samenwerken. In deze notitie is een stappenplan opgenomen om tot een goede beoordeling te kunnen komen. 
 
Notitie Declaraties aan derden
Declaraties aan derden betreft een werkstroom die voortkomt uit de BTW-regels: prestaties waarvoor de publiekrechtelijke rechtspersoon BTW-ondernemer is. Met behulp van een voorbeeld worden een aantal vragen over de toepassing van de ondernemingstoets op de activiteit ‘declaraties aan derden’ beantwoord. Deze notitie beoogt overheidslichamen handvatten te geven bij de fiscale kwalificatie van detachering van personeel voor de vennootschapsbelasting.
 
Notitie Objectvrijstelling voor samenwerkingsverbanden
In deze notitie vindt u een algemene toelichting op de objectvrijstelling voor samenwerkingsverbanden.
 
Vragen en Antwoorden Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen
Met deze V&A geeft de Belastingdienst antwoord op algemene vragen. De eerste versie van de V&A bestaat uit 172 vragen welke rondom thema’s zijn gegroepeerd. Bij het benoemen van de thema’s is zoveel als mogelijk aangesloten op de verwachte stappen in het implementatieproces. Het document bevat linkjes naar SVLO producten en naar de site van de Belastingdienst. De V&A is niet limitatief en heeft een dynamisch karakter. De lijst met vragen zal regelmatig worden geüpdatet en is raadpleegbaar via www.belastingdienst.nl/vpboverheid.
 
Notitie Verrekenprijzen ('transfer pricing')
In deze notitie vindt u een algemene toelichting op transacties tussen gelieerde partijen en het zogenoemde zakelijkheidsbeginsel (verrekenprijzen/transfer pricing).
 
Bundel wetsgeschiedenis Vpb overheidsondernemingen
De parlementaire behandeling Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen is bij elkaar gebracht in één bundel. Deze bundel kan gemeenten (en andere overheidsorganisaties) behulpzaam zijn bij het in kaart brengen van de consequenties van de Vpb-plicht per 2016.

De bundel bevat de parlementaire behandeling van de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen, opgeknipt per thema en per wetsartikel. De specifieke thema’s zijn opgenomen in hoofdstuk 2. De toelichting per artikel is opgenomen in hoofdstuk 3. In alle gevallen zijn de relevante Kamerstukken en het paginanummer vermeld.

Dienstverlener EY (het vroegere Ernst & Young) heeft de bundel samengesteld en voor publicatie beschikbaar gesteld.