Ruimte en water / Omgevingswet

Provincies zijn, samen met gemeenten, voor een groot deel verantwoordelijk voor de ruimtelijke ordening in Nederland. In het wetsvoorstel voor de Omgevingswet zijn de taken en bevoegdheden van de verschillende overheden voor de fysieke leefomgeving vastgelegd. 

Op het gebied van de ruimtelijke ontwikkeling van onze leefomgeving bestaat veel ingewikkelde regelgeving. Momenteel wordt er gewerkt aan een fundamentele stelselherziening van het omgevingsrecht. Dit moet leiden tot de vaststelling van de Omgevingswet, waarin alle wetgeving ten aanzien van het fysieke domein wordt geïntegreerd, zowel inhoudelijk als procedureel. Deze wet gaat onder andere de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), Wet ruimtelijke ordening (Wro), Waterwet en Wet milieubeheer vervangen en moet leiden tot minder regels, heldere en snellere procedures en een aanzienlijke besparing in de kosten.

Provincies
Provincies zijn voor een groot deel verantwoordelijk voor de ruimtelijke ordening in Nederland. De Omgevingswet raakt de provincies in de kern van hun functioneren. In het wetsvoorstel zijn de taken en bevoegdheden van de verschillende overheden voor de fysieke leefomgeving vastgelegd. Om de provincies in staat te stellen deze taken en bevoegdheden waar te maken, is een aantal kerninstrumenten opgenomen. Het gaat daarbij om instrumenten die de totstandkoming van het omgevingsbeleid ondersteunen (omgevingsvisie en programma’s), instrumenten voor doorwerking (instructieregels en –besluiten) en regels en toestemmingen die zijn gericht tot initiatiefnemers (omgevingsverordening, -vergunning en projectbesluit).

De vernieuwing van het Omgevingsrecht via de Omgevingswet is een belangrijk dossier, dat de provincies in de uitoefening van al haar kerntaken raakt. Daarmee is het een unieke opgave.  De wet raakt niet alleen de rol en het bijbehorende instrumentarium van provincies in hun verantwoordelijkheid.

Stand van zaken
De Omgevingswet en de vier AMvB’s zijn reeds gepubliceerd in het Staatsblad. De wet is nog niet afgerond: diverse aanvullingswetten en, Invoeringswet zijn aangeboden als wetsvoorstel aan het parlement. De diverse aanvullingsbesluiten zijn nog in ontwikkeling of in consultatie gebracht Het IPO wil bereiken dat in het nieuwe stelsel de provincies in staat worden gesteld hun wettelijke taken en bevoegdheden in de fysieke leefomgeving optimaal kunnen vervullen, sturing kunnen geven via de activiteiten waarvoor provincies bevoegd gezag zijn en sturing kunnen geven op de taak- en bevoegdheidsuitoefening van gemeenten en waterschappen.
 
Contactpersoon: pjasperse@ipo.nl
 
Implementatie Omgevingswet
In een bestuursakkoord hebben Rijk, VNG, Unie van Waterschappen en het IPO afspraken gemaakt  over de implementatie van de wet.  Afgesproken is dat de verschillende overheden bij de implementatie zoveel mogelijk gezamenlijk optrekken. Dit gebeurt via het interbestuurlijke programma ‘Aan de slag met de Omgevingswet’.

De komst van de Omgevingswet brengt voor de provincies een ingrijpende veranderopgave met zich mee. Naast implementatietrajecten in alle provinciehuizen is er ook alle reden om op overkoepelend, interprovinciaal niveau via een programmatische aanpak aan de slag te gaan. Maar vereist ook een gedrags- en cultuurverandering  van provinciale organisaties. Om dat te bereiken is een meerjarig implementatieprogramma Omgevingswet vastgesteld met een daarvoor verantwoordelijke interprovinciale programma-organisatie; dit ter voorbereiding op een succesvolle implementatie van de Omgevingswet door de provincies in 2019.

Hiervoor wordt door het IPO:

  1. op landelijk niveau samengewerkt in de Programmaraad met de VNG en het Rijk;
  2. ondersteuning geboden aan de provincies voor de implementatie van de wet in de provincies; en
  3. samen met de provincies bijeenkomsten georganiseerd ter bevordering van het goede implementatieproces. Tevens wordt meegewerkt aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en wordt de besluitvorming voorbereid voor de twee aan de provincies toegewezen informatiehuizen (natuur en externe veiligheid).

Na de eerdere focus op kennis verwerven en delen in 2016 en begin 2017 is het nu tijd voor verdieping en praktijkervaringen, en leren werken met de wet. Het uitstel van de invoering van de wet naar 2021 biedt de provincies de gelegenheid zich nog meer te richten op het aanpassen van werkwijzen en werkprocessen, in lijn met de Omgevingswet. Er wordt momenteel veel gewerkt met pilots waarbij de provincies, ondersteund door het programmateam, en samen met de ketenpartners aan het werk gaan in de geest van de omgevingswet. Focus van de pilots ligt op de informatiebehoefte. We zoeken daarbij naar de verbinding tussen het juridische, digitale en organisatorische spoor.   

De activiteiten van het IPO bestaan voor deze unieke opgave vooral uit lobby en beleidsbeïnvloeding (onder andere via de consultaties) en onderhandelen. Dit speelt zich steeds af rond de Invoeringswet, diverse aanvullingswetten en AMvB's (besluiten).

Zelf aan de slag?
Ben je zelf bezig met de implementatie van de Omgevingswet en heb je vragen als: Wat is nu van belang bij de invoering van de Omgevingswet voor jouw provincie? Hoe weet ik wanneer ik waaraan moet werken? De navigator voor de provincies geeft je de antwoorden hierop. De navigator geeft aan wat je wanneer moet doen als provincie om te zorgen dat je klaar bent voor het werken met de Omgevingswet en het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De Navigator leidt je hierbij stap voor stap door de materie, en laat je zien wat je nodig hebt aan bouwstenen. Zo kun je zelf als provincie je digitale reis plannen! De navigator is te vinden op internet: www.navigatorprovincies.ipo.nl
 
Informatiehuizen
Deugdelijke informatie over de leefomgeving is cruciaal voor een goede uitvoering van de Omgevingswet. Tien zogenoemde informatiehuizen gaan voorzien in het organiseren van beschikbare, bruikbare en bestendige data. Het gaat om de volgende informatiehuizen; Lucht, Water, Bodem & Ondergrond, Natuur, Externe Veiligheid, Geluid, Cultureel Erfgoed, Ruimte, Bouw en Afval. Deze informatiehuizen komen voort uit de ambitie van het IPO, VNG, UvW en Rijk om in de informatiebehoefte voor de uitvoering van de Omgevingswet te voorzien. 
 
De Informatiehuizen Water, Natuur, Bodem, Externe Veiligheid en Cultureel Erfgoed hebben in 2017 met de Provincie Groningen en Waterschap Noorderzijlvest een pilot uitgevoerd, met als resultaat de Locatiezoeker Groningen. Het belangrijkst doel was om bevoegde gezagen en initiatiefnemers ervaring te laten opdoen met het ontwikkelen en gebruiken van een informatieproduct. Hiernaast moest de pilot een beeld geven van hoe het DSO en de samenwerking met en tussen informatiehuizen kan gaan werken. 
 
Meer weten over de Locatiezoeker? Bekijk dan het filmpje hierover.
 
Opdrachtgever
Opdrachtgever voor het IPO-programma is de Kring van Provinciesecretarissen. Eindverantwoordelijk voor de realisatie ervan is de programmadirecteur Tjeerd Kampstra. 
 

Gerelateerde berichten

Nationale Omgevingsvisie houdt niet op bij de grens

17 augustus 2018 - Hoe kunnen Rijk en provincies via internationale samenwerking de strategische opgaven uit de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) aanpakken? Hoe kunnen Rijk en provincies elkaar versterken in de internationale samenwerking? En hoe positioneren we ons in de Noordwest-Europese deltaregio? Deze vragen komen aan bod in de IPO-notitie ‘Internationale aspecten van de NOVI’.
Lees meer

Nu stemmen voor Aandeslag Trofee

02 augustus 2018 - Van 1 augustus tot 7 september kunt u stemmen op uw favoriet voor de Aandeslag Trofee. De Trofee is door de gezamenlijke overheden in het leven geroepen om inspirerende Omgevingswetprojecten in het zonnetje te zetten. Op 10 september reikt minister Ollongren de Trofee uit aan de winnaar.
Lees meer

Manifest NOVI; 'Werk als één overheid’ en ‘laat transities elkaar versterken’

28 juni 2018 - ‘Werk als één overheid’ en ‘laat transities elkaar versterken’. Dat zijn de hartenkreten in het manifest over de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) dat IPO, VNG en UvW op 28 juni hebben aangeboden aan minister Ollongren van BZK. Het is een oproep om bij de uitwerking van de NOVI de departementen meer op één lijn te krijgen en beleid en middelen te ontschotten. Namens de koepels boden Fleur Gräper (IPO) Gerdo van Grootheest (VNG) en Dirk-Siert Schoonman (UvW) het manifest aan.  
Lees meer