‘Aan de deur wordt niet (meer) gekocht!’
IPO Zomercolumn: Jildau Schuilenburg

Sinds de 14e eeuw ging de marskramer, de kisjes kearl (Achterhoek) of het kypmantsje (Fryslân) als verkoper langs de deuren van woningen. Op de rug een rugkorf waarmee hij platteland en steden afreisde om zijn waar op markten en kermissen en van huis tot huis te verkopen. Daarna is het doen van aankopen vooral verworden tot een activiteit buitenshuis, namelijk een dag winkelen in een stad of winkelcentrum. Winkeliers vestigden zich in panden in winkelstraten die aantrekkelijk zijn voor consumenten. De consumenten kwamen langs bij de winkeliers en aan hen de taak de klanten zo goed mogelijk te bedienen. Het wordt nooit meer zoals het was.

Zowel het voorbeeld van de marskramer als het driedimensionale aankopen doen lijkt geschiedenis. De digitalisering van de samenleving zorgt ervoor dat detailhandel zich wederom aanpast aan de wens van de consument. Steeds meer detaillisten zetten in op verschillende kanalen om hun producten aan hun klanten te leveren. Dit kan nog steeds in de fysieke winkel zijn, maar ook door thuisbezorging. De producten kunnen thuis of in de winkel online worden besteld en worden opgehaald in de winkel of bij een vrijstaand afhaalpunt. De winkelier reageert op de behoefte van de consument; klantvriendelijkheid is voor hen het hoogste goed. Dit heeft nu en in de toekomst alleen wel concrete gevolgen voor de bezetting van de panden in dorpen, steden en wijken. Deze gevolgen zijn winkelleegstand, aantasting van de leefbaarheid en in sommige gebieden bedreiging van het voorzieningenniveau voor de inwoners.

Het jaar 2014 is voor veel provincies het jaar van de actualisering van de ruimtelijke visie en daarbij het detailhandelsbeleid. Voor de zekerheid geef ik u hierbij in staccato het boodschappenlijstje van de winkeliers voor toekomstbestendige winkelgebieden: Maak voor regio’s duidelijke keuzes, welke gebieden hebben toekomstperspectief en welke gebieden moeten getransformeerd worden? Regionale visies met opgave (m2) aan winkelmeters zijn nodig zodat gemeenten daadwerkelijk met elkaar ontwikkelingen en transformaties moeten afstemmen. Richt de verordening zo in dat de doorzettingsmacht gebruikt kan worden bij ongewenste ontwikkelingen. Zorg voor kennis door onderzoek naar koopstromen, leegstandsontwikkeling en planvoorraad voor detailhandel in uw provincie en stel deze informatie beschikbaar voor gemeenten.

De detaillisten van Nederland zijn van mening dat provincies ‘veel in haar mars hebben’ om de detailhandelsstructuur toekomstbestendig te maken. Voor de detailhandelsstructuur is de provincie van groot belang omdat zij invloed heeft op de ruimtelijke ordening, Nederland heeft de meeste vierkante meters aan detailhandel per inwoner, in de provincie Zeeland is het 2,5 m2 per inwoner. De detailhandel heeft een grote impact op de regionale economie, in de provincie Noord-Holland werkt 9% van de beroepsbevolking in de detailhandel, vooral jongeren en parttimers. In het kader van de leefbaarheid kan in krimpgebieden, zoals in delen van Groningen nu gebeurt, toegewerkt worden naar winkelgebieden met regionale functie, andere winkelgebieden worden getransformeerd.   

Om het belang van de winkeliers in de bestuursperiode 2015-2019 op provinciaal niveau goed te borgen gaat Detailhandel Nederland van start met de campagne ‘Uw kiezers, onze klanten’. In aanloop naar de provinciale verkiezingen van 2015 voeren winkeliers actie op de inzet van de provincie om de transitie van de detailhandel, en de gevolgen hiervan op het gebied van de ruimtelijke ordening, economie en leefbaarheid in uw provincie zo goed mogelijk te begeleiden. Het is ons menens.  Desnoods gaan we van deur tot deur.

Jildau Schuilenburg

Secretaris Vestigingszaken Detailhandel Nederland

Meer informatie over de campagne ‘Uw kiezers, onze klanten’ vindt u op de website van Detailhandel Nederland; www.detailhandel.nl. Op www.winkelgebiedvandetoekomst.nl vindt u meer informatie over belangen, instrumenten en trends die relevant zijn voor het toekomstbestendig maken van winkelgebieden.

----------------------------------------------------------------Over de 'IPO Zomercolumn': In de 'IPO Zomercolumn' wordt vanuit een fris, een nieuw, of ander perspeZON.jpgctief een voor provincies belangrijke dossier belicht. De – speciaal voor deze gelegenheid genodigde –columnist is inhoudelijk betrokken bij en provinciaal begaan met het dossier. Een overzicht van alle bijdragen aan de 2014 ‘IPO Zomercolumn’ treft u aan op de overzichtspagina.