De AFM, DNB en… de provincies
IPO Zomercolumn Arno Visser

De Autoriteit Financiële Markten (AFM), De Nederlandse Bank. Dat zijn de namen die ik direct in beeld krijg wanneer ik op internet zoek naar ‘financieel toezichthouder’. Zoek ik verder, dan passeren ook accountantskantoren en een enkele rekenkamer op mijn scherm de revue. Provincies kom ik in dit rijtje merkwaardig genoeg niet tegen. Als lid van de Algemene Rekenkamer verbaast dat me, want sinds de decentralisaties omvatten de gemeentebegrotingen samen ruim 60 miljard gemeentelijke Euro’s. Maar als financieel toezichthouder zijn de provincies vrijwel niet in beeld.

Kwalitatieve opgave
De gemeenten staan voor een moeilijke uitdaging: nieuw beleid maken, lokaal organiseren, en goed financieren van voorzieningen met een kleiner budget dan het Rijk en de provincies daar voorheen voor hadden. Maar het is veel meer dan een financiële opgave, het is vooral nieuw werkterrein waar kennis moet worden opgebouwd. Er ontstaan nieuwe werk- en financieringsrelaties, niet alleen via subsidiëren maar ook via inkoop en aanbesteding. Dit zorgt niet alleen voor een kwantitatieve toename in financiële relaties tussen gemeentelijke opdrachtgevers en diverse zorgaanbieders, maar het is ook een kwalitatieve opgave. En omgekeerd: veel organisaties krijgen te maken met een grote variëteit aan verantwoordingsverplichtingen, en een veelheid aan autonome opdrachtgevers. Het wordt een ingewikkeld speelveld waarin veel publiek geld omgaat. En op dat geld moet goed toezicht worden gehouden.
 
Arno Visser.jpg
Recente verbouwingen
De Algemene Rekenkamer doet onderzoek naar de manier waarop het Rijk zijn taken uitvoert. Eén van die taken is het inrichten van het openbaar bestuur, inclusief de bestuurlijke en financiële verhoudingen tussen Rijk, provincies en gemeenten, en inclusief de vormgeving van een stelsel van toezicht. Wanneer er een probleem is, rapporteren we daarover aan de Tweede Kamer. Ook met betrekking tot de inrichting van Nederland als gedecentraliseerde eenheidsstaat. Bij goed openbaar bestuur horen onafhankelijke toezichthouders die zorgen voor feedback over de praktijk. Ik vraag me hardop af hoe dat systeem zal gaan werken na de recente verbouwingen aan het zogenaamde Huis van Thorbecke.
 
Provinciale toezichtstaak
Op dit moment kan ik die vraag niet beantwoorden, wie wel? Inzicht in de wijze waarop provincies hun financieel toezicht invullen ontbreekt. Ook als je verder zoekt dan via google. Transparantie hierover is belangrijk om vast te kunnen stellen of op dit terrein het huis van Thorbecke ‘nog wel werkt’ zoals bedoeld. Vorm en inhoud van de provinciale toezichtstaak zijn naar mijn mening tot nu toe onderbelicht in de discussie over de decentralisaties in het sociaal domein. Die stilte dient te worden doorbroken met een goede discussie. Met vragen die bij het ontwerp van de nieuwe bestuurlijke en democratische verhoudingen horen. Wat zijn de doelstellingen van het toezicht en zijn die veranderd als gevolg van 25 jaar decentraliseren? Is er onder provincies overeenstemming over de toepassing van preventief en repressief toezicht? Verschillen provincies in de wijze waarop zij hun toezichthoudende rol invullen? Beoordelen provincies gemeenten ongeachte grootte hetzelfde? Zijn er relevante ontwikkelingen zichtbaar, worden er overstijgende analyses gemaakt? En worden de resultaten daarvan terug gegeven aan de gemeenten?
 
In beeld komen
Het draait steeds om transparantie. Ik wil de provincies uitdagen om inzicht te geven in hun prestaties op het vlak van financieel toezicht. Dan ontstaat ook een transparant totaaloverzicht. Beantwoord de vraag zelf voordat een ander hem stelt. De provincie is als financieel toezichthouder van een te groot belang voor goed functionerend openbaar bestuur om de discussie aan anderen over te laten en er zelf niet aan deel te nemen. Zorg dat u in beeld komt!
 

Over de auteur: Arno Visser is lid van het college van de Algemene Rekenkamer

------------------------------------------------------------------ZON.jpg

Over de 'IPO Zomercolumn': In de ‘IPO Zomercolumn’ wordt vanuit een fris, een
nieuw, of ander perspectief een voor provincies belangrijke dossier belicht. De – speciaal voor deze gelegenheid genodigde –columnist is inhoudelijk betrokken bij en
provinciaal begaan met het dossier. Een overzicht van alle bijdragen aan de 2015 ‘IPO Zomercolumn’ treft u aan op de overzichtspagina.