Stoere kastelen en uitbundige festivals
IPO Zomercolumn Jeroen Bartelse

Zomervakantie. Tijd om uit te zwerven. Langs velden en wegen, door steden en dorpen. En altijd staat er in deze tijd ergens wel een stoer kasteel, een schilderachtig stadsgezicht of een voorstelling op het programma. Vaak zelfs is het een vakantiebestemming; de opgravingen van oude beschavingen, een uitbundig festival of een bijzonder museum kunnen hoogtepunten zijn van een reis. Alle reden voor provincies en regio’s om hun cultuurschatten en evenementen in deze tijd van het jaar uit te stallen en onder de aandacht te brengen.

Jeroen Bartelse Broedplaats of schatkamer
Een kasteel of paleis is een mooi en indrukwekkend plaatje. Maar het doet meer met ons. Het vertelt een verhaal. Over ons verleden, over de streek en daarmee over onszelf. Het festival even verderop vermaakt ons, trekt drommen publiek. Maar evengoed weten de muzikanten en kunstenaars op zo’n festival ons te ontroeren of laten zij ons juist in verwarring achter. De waarde van cultuur en erfgoed komt in vele soorten en maten voorbij. En iedere provincie of regio kan zich daarbij onderscheiden met zijn eigen culturele aanbod. Het maakt een streek tot een geliefde bestemming voor toeristen, tot een broedplaats van creatief talent of tot een schatkamer voor liefhebbers van geschiedenis.
  
Landelijk profileren
Het culturele kapitaal is een belangrijke factor voor een welvarende, aantrekkelijke samenleving. Die culturele voorzieningen zijn er niet alleen voor de steden, maar zijn ook belangrijk voor de leefbaarheid van en sociale cohesie in kleinere gemeenten. Bovendien zijn er vele festivals en monumenten te vinden in de velden, bossen en op de eilanden van ons land. Ook in deze regio’s zoeken beleidsmakers naar een voorzieningenniveau dat past bij de identiteit en samenstelling van de bevolking. In onze Agenda Cultuur zet de Raad voor Cultuur deze stedelijke regio’s meer centraal in het cultuurbeleid. Wij vinden dat lokaal cultuurbeleid beter kan inspelen op de ideeën en de behoeften van het publiek; daarmee kan het zich ook landelijk of internationaal profileren.
 
Regionale plannen
Op dit moment zijn bij de toekenning van subsidies aan culturele instellingen Rijk en fondsen leidend. Dat stimuleert niet bepaald een eigen, lokale afweging over een voorzieningenniveau. Laat dus eerst stedelijke regio’s met plannen komen en houdt daarmee rekening bij de invulling van de landelijke infrastructuur en de opdracht die fondsen krijgen. Natuurlijk is zo’n lokaal plan niet vrijblijvend. Betrokken gemeenten en provincies maken er geld voor vrij, zoeken partners en medefinanciers in zowel publieke als private hoek.
 

En het Rijk moet de regie kunnen houden: spreiding van voorzieningen, toegankelijk aanbod van basisvoorzieningen en een evenwichtige profilering moeten gewaarborgd zijn. Maar de eerste initiatieven zijn veelbelovend. Het advies van de raad en het gebaar dat minister Bussemaker met haar recente nota Ruimte voor Cultuur maakt naar de stedelijke regio’s heeft geleid tot een proeftuin in de noordelijke provincies. Het Cultuurmanifest Oost-Nederland is hier ook een mooi voorbeeld van.

Het zijn zulke initiatieven die de trend van alsmaar meer bezuinigingen op cultuur kunnen keren. Want als regionale keuzes een belangrijke overweging worden in het landelijke beleid en bij de toekenning van subsidies, dan kan er lokaal een discussie op gang komen over de betekenis en invulling van het culturele aanbod. En dat is een discussie die er echt toe doet.

Deze colunm is ontleend aan het onlangs gepubliceerde advies van de Raad voor Cultuur ‘Agenda Cultuur 2017 – 2020’.

Over de auteur: Jeroen Bartelse is algemeen secretaris en directeur bij de Raad voor Cultuur

------------------------------------------------------------------ZON.jpg

Over de 'IPO Zomercolumn': In de ‘IPO Zomercolumn’ wordt vanuit een fris, een
nieuw, of ander perspectief een voor provincies belangrijke dossier belicht. De – speciaal voor deze gelegenheid genodigde –columnist is inhoudelijk betrokken bij en

provinciaal begaan met het dossier. Een overzicht van alle bijdragen aan de 2015 ‘IPO Zomercolumn’ treft u aan op de overzichtspagina.