Cultureel ondernemen in Gelderland: provincie zorgt voor vertrouwen

07 april 2014

“Voor een vitrinekast met oude telefoons krijg ik veel makkelijker culturele subsidie dan voor een educatief programma waarbij kinderen zelf de toekomstmogelijkheden van mobiele telefonie ervaren. Ons subsidiestelsel voor cultureel ondernemen is op ouderwets cultureel ondernemen geënt en qua regels helemaal dichtgetimmerd. Vooral de sciencecentra, de musea van de toekomst, zijn hiervan de dupe”, een krachtig pleidooi van Fortvrouwe Willemijn Simon van Leeuwen. Willemijn is initiatiefneemster en uitbaatster van het GeoFort, het sciencecentre in Herwijnen, Gelderland, dat kinderen de geo-technieken laat ontdekken.

“Tachtig procent van de ICT heeft een geo-component. Crisismanagement, waterveiligheid, planologie en logistiek. De topsectoren hebben geo onder de motorkap.” In het GeoFort kunnen kinderen alles zelf beleven. Elke drie minuten een aardbeving bij de toren die je hebt gebouwd: kinderen leren over de continentendrift, het ontstaan van aardbevingen. Je mag je eigen hoofd - symbool voor de globe - platslaan in een scan. Rondom het fort zijn intelligente doolhoven aangelegd. Een geurenspoor waardoor je – net als de zalm op zoek naar de rivier – de weg naar buiten moet ruiken. Een kaarten-doolhof waar je alleen met de juiste antwoorden uitkomt. Het klinkt verre van een saai, stoffig, passief museum. Het is een interactieve speeltuin voor jong en oud. “Zonder het vertrouwen, de bestuurlijke hulp en een stukje financiën van de provincie Gelderland waren we niet zo ver gekomen” stelt Willemijn.

De rol van de provincie is in verschillende fasen cruciaal geweest voor de realisatie van het GeoFort. “De beginfase was het lastigste omdat iedereen de kat uit de boom kijkt. De provincie heeft toen, samen met Kadaster, de eerste stap gezet om een haalbaarheidsstudie te financieren. Dat eerste stukje vertrouwen was zo belangrijk”. In de daaropvolgende fases heeft de provincie geholpen bij het rondkrijgen van de benodigde financiën en het tijdig afronden van de benodigde bestuurlijke procedures, zoals gemeentelijke afronding van het bestemmingsplan. Willemijn roemt de persoonlijke betrokkenheid van de betrokken bestuurders en ambtenaren. “Bijna iedereen is zelf komen kijken. Het gevoel van vertrouwen in het project was heel belangrijk voor ons.”

Een paar jaren verder vallen er ook kritische noten te kraken over de kansen voor het cultureel ondernemerschap. Jullie hebben al genoeg gehad. Jullie zijn nu commercieel. Het zijn reacties die Willemijn iets te vaak hoort naar haar mening. “Als je het goed doet als cultureel ondernemer betekent dat niet automatisch dat je financieel rendabel bent. Er moet een gulden middenweg zijn.” Bij het GeoFort vloeit de winst uit de activiteiten direct weer terug naar het onderhoud van het cultureel erfgoed en de educatie-doelstelling. “…dus moeten we wel koffie schenken” concludeert Willemijn. Enige irritatie ontstaat vooral omdat aan de andere kant GeoFort verplicht is tot “onzinnige geldverspilling”. De aanleg van paadjes op het forteiland moest gecompenseerd worden met de aanleg van slootjes elders om verdroging tegen te gaan. “Het risico van verdroging speelt bij ons helemaal niet. Dan hoor ik van de ambtenaar dat ik inderdaad gelijk heb, maar het nu eenmaal zo in de wet staat”. Willemijn pleit voor een principle in plaats van rule-based systeem. “Laat bij grote projecten een raad van wijzen adviseren in de geest van de wet. Dat zou heel veel tijd en geld schelen, zowel voor de ondernemers als voor de bv Nederland.”

Bij binnenkomst in het GeoFort krijgt iedere bezoeker een knikker. In het sciencecentre wordt het verhaal verteld van waterveiligheid. Hoe veilig woon ik? Kinderen lopen over een 13 meter grote kaarten van Nederland en moeten de knikker neerleggen op hun woonplaats. Dan zien ze of ze in blauw, groen of bruin gebied wonen bij een overstroming. Voor kinderen spreken knikkers toch meer tot de verbeelding dan een vitrinekast met oude telefoons? Het persoonlijk enthousiasme van Willemijn is zo aanstekelijk dat de nieuwsgierig naar het GeoFort groeit: laten we allemaal die knikker gaan halen … en dat kopje koffie komen drinken!   

Het Geo-fort (www.geofort.nl) past binnen het Gelderse project Nieuwe Hollandse Waterlinie. Het is een succesvol voorbeeld van provinciale taakuitoefening dat door de provincie Gelderland is ingebracht in het gezamenlijk proces van alle provincies en het IPO voor de aanscherping van het profiel van provincies naar de toekomst (‘Profiel provincies’). Tijdens drie bijeenkomsten worden de succesprojecten van de provincies op creatieve wijze gepresenteerd voor de uitwisseling van ‘best practices’ en ‘lessons learnt’. De projecten van de twaalf provincies vormen de basis voor Kompas2020. Zo vormen de maatschappelijke prestaties de basis voor de provincie van de toekomst. De aanpak van Gelderland is op 20 maart gepresenteerd. 

Meer informatie over het project en de profielbijeenkomsten op 30 januari, 20 maart en 3 april 2014 op de  pagina Profiel provincies.


Gerelateerde berichten

Provincies uiten zorgen over regionale omroepfunctie bij Commissariaat voor de Media

07 april 2017 - Een afvaardiging van de provincies heeft een bezoek gebracht aan het toezichts- en adviesorgaan Commissariaat voor de Media (CvdM). Zij gingen in gesprek over de flinke uitdagingen in het regionale medialandschap. Als zelfstandig bestuursorgaan staat het CvdM tussen politiek en media-instellingen. Het Commissariaat ziet er op toe dat de Mediawet wordt nageleefd. Daarbij richt het zich op eerlijke en transparantie verhoudingen tussen publieke en commerciële media-instellingen.
Lees meer

17 miljoen voor toekomstbestendige regionale omroepen

06 december 2016 - Staatssecretaris Dekker (OCW, VVD) krijgt van de Kamer in 2017 eenmalig een samenwerkingsfonds van 17 miljoen als stimulans voor de modernisering van de regionale omroepen. Het IPO vindt dat het er voor de regionale publieke omroepen vooralsnog goed uitziet met extra geld en ruimte voor onderlinge samenwerking binnen het publieke bestel en met private media.
Lees meer

IPO pleit voor ruime opvatting motie versterking regionale journalistiek

30 november 2016 - Tweede Kamerleden Elias (VVD) en Mohandis (PvdA) willen eenmalig 17 miljoen voor samenwerking tussen regionale omroepen beschikbaar stellen. Die motie brachten zij in tijdens het wetgevingsoverleg Mediabegroting op 28 november. Voor een sterke regionale journalistiek vindt het IPO het belangrijk dat de uitvoering van de motie inhoudelijk ook ruimer wordt dan wat staatssecretaris Dekker tot nu toe heeft gezegd. Niet alleen samenwerken om te besparen, maar ook om te innoveren om de regionale journalistiek versterken.
Lees meer