Eerste Kamer stemt in met initiatiefvoorstel normalisering rechtspositie ambtenaren

09 november 2016

De Eerste Kamer heeft op 8 november ingestemd met het door D66 en CDA ingediende initiatiefvoorstel Wet normalisering rechtspositie ambtenaren. In februari 2014 ging de Tweede Kamer hier al mee akkoord. De wet zorgt ervoor dat ambtenaren dezelfde rechtspositie krijgen als werknemers in het bedrijfsleven; beide groepen vallen straks onder het private arbeidsrecht. De wet treedt vermoedelijk in 2020 in werking.

Eddy van Hijum ( gedeputeerde in Overijssel en IPO-portefeuillehouder Werkgeverszaken) die samen met Fatma Koser Kaya de oorspronkelijke indiener is van het wetsvoorstel is verheugd over de aanname van het wetsvoorstel. "Hiermee kunnen de provincies en de andere overheidssectoren samen met de vakbonden werken aan een eigentijdse arbeidsverhouding tussen werkgever en werknemer, met behoud van de waarborgen die horen bij het werken in het algemeen belang. Wij gaan samen met de vakbonden in het Sectoroverleg Provinciale Arbeidsvoorwaarden nu uitwerking geven aan dit wetsvoorstel".

Wat houdt de nieuwe wet in?
De nieuwe wet heeft tot gevolg dat ambtenaren een tweezijdige arbeidsovereenkomst met hun werkgever sluiten en niet langer een eenzijdige aanstelling krijgen. Verder worden de arbeidsvoorwaarden in cao’s in plaats van in de huidige rechtspositieregelingen neergelegd.

Voor ambtenaren gaat – net als voor werknemers in het bedrijfsleven – het private arbeids- en ontslagrecht gelden. Dit betekent dat de ambtenaar bij geschillen of ontslag niet langer in bezwaar gaat bij de eigen werkgever en in beroep kan bij de bestuursrechter, maar dat hij zich wendt tot de (civiele) kantonrechter.Voor ontslag moeten het UWV of de kantonrechter eerst toestemming geven; de preventieve ontslagtoets. De procedure bij ontslag verandert dus, maar de werkgever moet wel – net als onder het ambtenarenrecht – een in de wet genoemde grond voor het ontslag hebben.

Waarom deze nieuwe wet?
De normalisering past bij de arbeidsverhoudingen van deze tijd. De tweezijdige arbeidsovereenkomst is een beter uitgangspunt voor vertrouwen en gelijkwaardigheid tussen werkgever en werknemer dan de eenzijdige aanstelling. Ook is het privaatrecht beter geschikt voor het oplossen van arbeidsgeschillen.
 
Medewerkers blijven ambtenaar
De ambtelijke status verdwijnt niet door de nieuwe wet: iedere medewerker in dienst van een overheidswerkgever blijft ambtenaar. Er komt een nieuwe Ambtenarenwet. Hierin blijven bepalingen staan die speciaal voor ambtenaren gelden, zoals het bekleden van vertrouwensfuncties en de beperking van de vrijheid van meningsuiting.
 
Geen gevolgen voor arbeidsvoorwaarden
Ook de materiële arbeidsvoorwaarden van het overheidspersoneel, zoals salaris, eindejaarsuitkering of vakantie-uren, veranderen niet door de nieuwe wet. Bij de omzetting naar een arbeidsovereenkomst blijven deze behouden.
 
Collectieve arbeidsvoorwaarden
De arbeidsvoorwaarden zullen in het overleg van werkgevers en vakbonden worden besproken en worden vastgelegd in cao’s.  Net als in de marktsectoren zijn sociale partners bij de overheid  straks vrij om te bepalen waarover (en met wie), zij een cao sluiten. Dat neemt niet weg dat een zo groot mogelijk draagvlak onder het personeel, net als nu, belangrijk blijft.
 
Voor wie geldt de nieuwe wet?
De nieuwe wet gaat gelden voor het merendeel van de huidige ambtenaren. Ook komen er nieuwe groepen bij, namelijk medewerkers van overheidswerkgevers die nu al op basis van een arbeidsovereenkomst werken. Dit zijn bijvoorbeeld medewerkers van De Nederlandsche Bank, de Sociale Verzekeringsbank en het UWV.

Daarnaast worden er groepen ambtenaren uitgesloten van de nieuwe wet. Dit zijn onder andere medewerkers van politie en defensie, rechters en officieren van justitie, en politieke ambtsdragers. Zij behouden een ambtelijke rechtspositie en krijgen dus niet te maken met het reguliere arbeidsrecht. 

Invoeringsdatum
Voordat de nieuwe wet in werking kan treden, is er nog veel werk te verzetten. Er moet namelijk veel wet- en regelgeving worden aangepast en de werkgevers moeten aanpassingen in hun organisatie doorvoeren. Dit zal ongeveer tweeënhalf tot drie jaar in beslag nemen. Het is nog te vroeg om een definitieve datum te noemen, maar op dit moment is de schatting dat de nieuwe wet in 2020 in werking treedt.

Zie ook het dossier normalisering rechtspositie ambtenaren


Gerelateerde berichten

Je bent ambtenaar en ook reserve officier

20 november 2017 - Stel: de ambtenaar in je team is ook reserve officier bij Defensie. Dit is een interessante combinatie van werkzaamheden, maar het heeft tegelijkertijd consequenties voor de arbeidsvoorwaarden. In de ‘Handreiking reservisten’ kunnen leidinggevenden, HR-adviseurs en werknemers bij provincies en waterschappen lezen hoe ze hiermee om moeten gaan. Op 20 november vond in het Huis van de Provincies de officiële ondertekening plaats van de beide documenten, voor provincies en waterschappen. 
Lees meer

Wat moet en mag de integere ambtenaar?

01 november 2017 - Op 28 november vindt in Utrecht het integriteitsdebat ‘Integriteit in de avond’ plaats. Onder leiding van prof. Zeger van der Wal (hoogleraar Ien Dales leerstoel) kunnen volksvertegenwoordigers van gedachten wisselen over integriteitsvraagstukken en inspiratie opdoen bij sprekers uit wetenschap en praktijk. 
Lees meer

De CAP regeling is vernieuwd!

07 september 2017 - De afspraken over de arbeidsvoorwaarden en de rechtspositie van het provinciepersoneel zijn opgenomen in de Collectieve Arbeidsvoorwaardenregeling Provincies (CAP) en in de Uitvoeringsregelingen van de CAP. Die zijn per 1 september 2017 gewijzigd. De wijziging betreft de Regeling Jaargesprekken, die per 1 september is vervallen. 
Lees meer