Gebiedsregie in Overijssel: investering in draagvlak als succesfactor

07 maart 2014

“De combinatie van kennis en expertise van de provincie en Rijkswaterstaat in een gezamenlijk opdrachtgeverschap was een gouden greep.” Omgevingsmanager Jean Buskens van de provincie Overijssel vertelt over de succesfactoren bij de gebiedsontwikkeling ‘Ruimte voor de Rivier IJsseldelta’. “Alles wat met de burger en de overig betrokken overheden te maken heeft doen wij als provincie, zoals het coördineren van de voorbereiding van de bestemmingsplannen en vergunningen, contacten met eindbeheerders en het zijn van het externe boegbeeld naar de omgeving. Rijkswaterstaat doet de contracten en de aanbestedingsprocedures.” De gedeelde rol als opdrachtgever was geen vooropgezet plan. “We hebben de keuze later gemaakt op basis van de ervaringen binnen het project en in de zoektocht naar effectief projectmanagement”.

Een tweede succesfactor bij de ontwikkeling van de IJsseldelta is de vroegtijdige aandacht voor draagvlak. “Al in 2007 had Provinciale Staten geld gereserveerd voor de aankoop van grond” stelt Buskens. Inmiddels is 95% van de benodigde 570 hectare  aangekocht. Ook tegenstanders hebben vanaf de start van de voorbereiding veel aandacht van de provincie gekregen en hebben een eigen variant met het projectteam kunnen uitwerken, die later de onderlegger is geweest voor een Masterplan. “We hebben de weerstand bij agrariërs heel serieus genomen. Niet alleen door in een vroeg stadium (voordat verdere besluitvorming was afgerond) al bedrijven aan te kopen die dat wensten, maar ook door vrijwillige kavelruil te faciliteren.” De grote investering in draagvlak bij de mensen, organisaties en overheden noemt Buskens als ervaring die zeker meegenomen zal worden bij andere projecten. Derde succesfactor is om wijzigende omstandigheden te benutten om het draagvlak bij andere overheden te verkrijgen om het project te realiseren. “Een voorbeeld hiervan is, om na het advies van de Deltacommissie (Commissie Veerman) de aanleg van Reevediep te combineren met het verdiepen van het zomerbed van de Beneden-IJssel.  

De gebiedsontwikkeling IJsseldelta – rode draad waterveiligheid - staat voor een combinatie van ambities en uitdagingen: aanleg van een hoogwatergeul van 500 a 600 meter breed (“Reevediep”) in combinatie met verdieping van het zomerbed van de IJssel bij Kampen, een deels op een klimaatdijk gelegen waterrijk woongebied, de ontwikkeling van de stationslocatie Kampen-Zuid aan de Hanzelijn, betere doorstroming op de weg tussen de provincie Overijssel en Flevoland, versterking van de agrarische structuur, ecologisch verbinden van de Veluwe randmeren met de IJsseluiterwaarden, vergroten van de toeristische aantrekkingskracht van het gebied. Het zijn geen losstaande ambities. “We maken de hoogwatergeul zo breed dat er voldoende ruimte is voor 400 hectare nieuwe delta natuur en voor een nieuwe vaarverbinding. Deze zorgt voor een kortere en veiligere verbinding tussen de Veluwerandmeren, Noord-Oost Overijssel en Friesland ten opzichte van de huidige route via het Ketelmeer” legt Buskens uit.

In 2012 is de realisatiefase van start gegaan. Op de stationslocatie Kampen-Zuid aan de Hanzelijn zijn de bouwactiviteiten begonnen. “Inmiddels hebben de bevoegde gezagen de vaststellingsbesluiten genomen voor de bestemmingsplannen, projectplannen Waterwet en hoofdvergunningen. Deze hebben tot 6 maart 2014 onder provinciale coördinatie ter inzage gelegen voor beroep bij de Raad van State.” De planning is, dat in augustus het gunningsbesluit valt in de aanbestedingsprocedure. Een doorkijkje naar de toekomst leert dat in 2015 de werkzaamheden voor de zomerbedverlaging en de aanleg van Reevediep starten. Oplevering moet volgens door de minister Schultz van Haegen vastgestelde mijlpalen gefaseerd plaatsvinden in de jaren 2016, 2018 en 2019. Buskens legt uit dat het project zeer veel voeten in (uiterw)aarde heeft gehad in de aanloop naar de realisatiefase. Een paar punten: “De geplande ontwikkelingen rondom Kampen leken op slot te gaan door een planologisch reservering voor een hoogwatergeul voor het programma ‘Ruimte voor de Rivier’. En: “De waterdaling in de IJssel bleek in 2008 meer te moeten zijn dan oorspronkelijk in ‘Ruimte voor de Rivier’ was vastgelegd”. En “De zomerbedverlaging bleek niet uitvoerbaar, dus werd het een verkorte verlaging in combinatie met versnelde inzet van Reevediep”.  Uit de betrokkenheid van Buskens mag je opmaken dat juist daar ook het plezier in het project in terug te vinden is. “Het is een bijzonder project met veel specifieke waterstaatkundige aspecten, met natuurontwikkeling en met de ontwikkeling van ruimtelijke kwaliteit, waarover veel discussies nodig waren met sceptische burgers en overheden om het eindresultaat te bereiken..” 

De gebiedsontwikkeling IJsseldelta is een succesvol voorbeeld van provinciale taakuitoefening dat door de provincie Overijssel is ingebracht in het gezamenlijk proces van alle provincies en het IPO voor de aanscherping van het profiel van provincies naar de toekomst (“Profiel Provincies”) - zie ook www.ruimtevoorderivierijsseldelta.nl Tijdens drie bijeenkomsten worden de succesprojecten van de provincies op creatieve wijze gepresenteerd voor de uitwisseling van “best practices” en “lessons learnt”. De projecten van de twaalf provincies vormen de basis voor Kompas2020. Zo vormen de maatschappelijke prestaties de basis voor de provincie van de toekomst. De aanpak van Overijssel is op 30 januari gepresenteerd.  

Meer informatie over het project en de profielbijeenkomsten op 30 januari, 20 maart en 3 april 2014 op de "Profiel Provincies"-pagina   

 

 

 


Gerelateerde berichten

IPO, G32 en G4 nodigen het rijk uit samen op te trekken bij de verstedelijkingsopgave

13 oktober 2017 - IPO, G4 en G32 hebben tijdens de Bestuurlijke Adviesraad voor de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) het advies “De verstedelijkingsopgave van Nederland” aangeboden aan Peter Heij, Directeur-Generaal Ruimte van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Dit advies is in opdracht van provincies en gemeenten opgesteld door de vereniging Deltametropool en is een uitnodiging aan het Rijk om, in lijn met de ambitie uit het nieuwe Regeerakkoord, samen verder te bouwen aan de NOVI en gezamenlijke afspraken te maken voor de urgente verstedelijkingsopgave.
Lees meer

Praktijkbijeenkomst IPO Energie & Ruimte

16 juni 2017 - De snelheid van en het draagvlak voor de energietransitie worden voor een groot deel bepaald in het ruimtelijk domein. Het energievraagstuk is niet alleen een omvangrijke ruimtelijke opgave, het biedt ook nieuwe perspectieven voor transformaties in stad en regio.
Lees meer

Nieuwe Handreiking en Helpdesk Ladder voor duurzame verstedelijking

29 mei 2017 - Per 1 juli 2017 werken gemeenten en provincies met de nieuwe Ladder voor duurzame verstedelijking.  Met de Ladder bepalen zij of er in de regio noodzaak is tot bouwen op een plek buiten bestaand gebied. Per 30 mei 2017 kunnen zij via www.infomil.nl de nieuwe Handreiking en de Helpdesk benutten. Komende maanden zal het Ministerie van Infrastructuur en Milieu een presentatie geven over de nieuwe Ladder tijdens bijeenkomsten die de provincies organiseren voor gemeenten in hun regio, zoals in Overijssel op 22 juni aanstaande.
Lees meer