Leegstand kantoren daalt maar regulerende rol provincies blijft gewenst

29 november 2017

Terwijl de gekte op de woningmarkt toeneemt, blijft de kantorenmarkt ontspannen. Hoe komt dat? Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft het uitgezocht in de net verschenen studie ‘Divergentie op de kantorenmarkt’. De studie geeft ook aan hoe de leegstand verminderd kan worden. Daar ligt een duidelijke rol voor de provincies.

De conclusie van de studie ‘Divergentie in de kantorenmarkt’ is duidelijk: weliswaar is de leegstand van de kantoren de laatste tijd verminderd, maar hij blijft structureel groot. 'Ook op de langere termijn valt niet te verwachten dat de behoefte aan kantoren de huidige voorraad zal overstijgen' aldus het Planbureau.

Blijvende leegstand?
De leegstand is een direct gevolg van eerder gemeentelijk beleid. De afgelopen jaren zijn zowel gemeenten als provincies wel terughoudender geworden in het creëren van ruimte voor nieuwe kantoren. Nu de markt in sommige regio’s weer aantrekt, rijst de vraag of die terughoudendheid blijft.  

Er zijn inmiddels alweer signalen dat gemeenten kantoorontwikkeling mogelijk willen maken op plekken waar nog altijd veel leegstand is. Gelet op de lange doorlooptijd van nieuwbouw is de kans groot dat bij oplevering de extra vraag naar kantoren (als die er al is) alweer is gedaald en er dus meer leegstand ontstaat.

Rol van de provincies
Kantorenmarkten hebben een bovenlokaal/regionaal karakter: beslissingen van een gemeente hebben effect op omliggende gemeenten en op de regio. Wanneer gemeenten binnen een regio tegelijk gericht zijn op het aantrekken van kantoren, kan dit leiden tot regionale overproductie.  
Daar ligt een duidelijke rol voor de provincies. Provincies kunnen bovenlokale afwegingen maken en die juridisch afdwingen. Daarmee spelen zij een rol bij het beteugelen van (over-)optimisme. Concurrentie tussen gemeenten - met als resultaat een teveel aan nieuwe kantoren - kunnen de provincies bedwingen via algemene regels in de provinciale ruimtelijke verordening.
Negen van de tien provincies met een provinciale ruimtelijke verordening hebben de afgelopen jaren de verordening voor de kantoorfunctie al restrictiever gemaakt, deels onder invloed van het Convenant Leegstand Kantoren uit 2012
 
Utrecht gaat verder
De provincie Utrecht gaat zelfs een stap verder. Deze provincie wil een bestemmingsplan vaststellen waarin overtollige, nog niet benutte lokale bestemmingsplancapaciteit voor kantoren wordt geschrapt. Het gaat om totaal 4,3 miljoen vierkante meter verhuurbaar vloeroppervlak, boven op de 1,2 miljoen vierkante meter aan kantoren die nu in de provincie leegstaat. Dit zou kunnen leiden tot planschadeclaims van grondeigenaren. Daarom heeft Utrecht een provinciale kantorenvisie waarin dit voornemen al is aangekondigd: planschadeclaims maken namelijk geen of minder kans wanneer het besluit dat schade oplevert te voorzien was.  
 
Klik hier voor de studie van het Planbureau.
 

Gerelateerde berichten

Provincies vragen om voortzetting EU investeringsfondsen in nieuw MFK

18 januari 2018 - Bert Pauli, gedeputeerde van provincie Noord-Brabant en IPO-voorzitter regionale economie, vroeg Euro Commissaris Oettinger ook in het nieuwe MFK de EU investeringsfondsen voor Nederland te behouden. Hij vroeg tevens de Tweede Kamerleden om oog te hebben voor het fundamentele belang van EFRO-middelen. Ter illustratie bood hij de Euro Commissaris en de Tweede Kamerleden een flyer aan met inspirerende innovatieve voorbeelden uit de regio’s.  
Lees meer

Vijf transitieagenda’s schetsen contouren voor circulaire samenleving in 2050

16 januari 2018 - Op maandag 15 januari nam staatssecretaris Stientje van Veldhoven (I&W) tijdens de start van de week van de circulaire economie namens het kabinet de vijf transitieagenda’s in ontvangst die de contouren schetsen voor een circulaire Nederlandse samenleving in 2050. Jan-Nico Appelman, gedeputeerde van provincie Flevoland, benadrukte het belang van de rol van de provincies als decentrale overheid hierin. 
Lees meer

Regionale woningbehoefte: een toezichthoudende rol voor provincies

18 december 2017 - Op 11 december vond in de Tweede Kamercommissie Binnenlandse Zaken het wetgevingsoverleg over de begrotingsonderdelen Wonen en Ruimtelijke Ordening plaats. Diverse Kamerleden stelden de minister de vraag hoe zij haar regisserende rol wil gaan oppakken bij het invullen van de regionale woningbehoefte. De minister gaf aan dat de provincies een toezichthoudende rol hebben en daarbij ook verschillende belangen kunnen afwegen: de belangen tussen infrastructuur, groen en wonen. Zij doen dat volgens de minister over de grenzen van de gemeenten heen. 
Lees meer