Leegstand kantoren daalt maar regulerende rol provincies blijft gewenst

29 november 2017

Terwijl de gekte op de woningmarkt toeneemt, blijft de kantorenmarkt ontspannen. Hoe komt dat? Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft het uitgezocht in de net verschenen studie ‘Divergentie op de kantorenmarkt’. De studie geeft ook aan hoe de leegstand verminderd kan worden. Daar ligt een duidelijke rol voor de provincies.

De conclusie van de studie ‘Divergentie in de kantorenmarkt’ is duidelijk: weliswaar is de leegstand van de kantoren de laatste tijd verminderd, maar hij blijft structureel groot. 'Ook op de langere termijn valt niet te verwachten dat de behoefte aan kantoren de huidige voorraad zal overstijgen' aldus het Planbureau.

Blijvende leegstand?
De leegstand is een direct gevolg van eerder gemeentelijk beleid. De afgelopen jaren zijn zowel gemeenten als provincies wel terughoudender geworden in het creëren van ruimte voor nieuwe kantoren. Nu de markt in sommige regio’s weer aantrekt, rijst de vraag of die terughoudendheid blijft.  

Er zijn inmiddels alweer signalen dat gemeenten kantoorontwikkeling mogelijk willen maken op plekken waar nog altijd veel leegstand is. Gelet op de lange doorlooptijd van nieuwbouw is de kans groot dat bij oplevering de extra vraag naar kantoren (als die er al is) alweer is gedaald en er dus meer leegstand ontstaat.

Rol van de provincies
Kantorenmarkten hebben een bovenlokaal/regionaal karakter: beslissingen van een gemeente hebben effect op omliggende gemeenten en op de regio. Wanneer gemeenten binnen een regio tegelijk gericht zijn op het aantrekken van kantoren, kan dit leiden tot regionale overproductie.  
Daar ligt een duidelijke rol voor de provincies. Provincies kunnen bovenlokale afwegingen maken en die juridisch afdwingen. Daarmee spelen zij een rol bij het beteugelen van (over-)optimisme. Concurrentie tussen gemeenten - met als resultaat een teveel aan nieuwe kantoren - kunnen de provincies bedwingen via algemene regels in de provinciale ruimtelijke verordening.
Negen van de tien provincies met een provinciale ruimtelijke verordening hebben de afgelopen jaren de verordening voor de kantoorfunctie al restrictiever gemaakt, deels onder invloed van het Convenant Leegstand Kantoren uit 2012
 
Utrecht gaat verder
De provincie Utrecht gaat zelfs een stap verder. Deze provincie wil een bestemmingsplan vaststellen waarin overtollige, nog niet benutte lokale bestemmingsplancapaciteit voor kantoren wordt geschrapt. Het gaat om totaal 4,3 miljoen vierkante meter verhuurbaar vloeroppervlak, boven op de 1,2 miljoen vierkante meter aan kantoren die nu in de provincie leegstaat. Dit zou kunnen leiden tot planschadeclaims van grondeigenaren. Daarom heeft Utrecht een provinciale kantorenvisie waarin dit voornemen al is aangekondigd: planschadeclaims maken namelijk geen of minder kans wanneer het besluit dat schade oplevert te voorzien was.  
 
Klik hier voor de studie van het Planbureau.
 

Gerelateerde berichten

Provincies vragen staatssecretaris om oplossingen om negatieve gevolgen van veedichte gebieden tegen te gaan

09 juni 2017 - De gezamenlijke provincies hebben donderdag 8 juni schriftelijk gereageerd naar Staatssecretaris Van Dam (PvdA) op de consultatie van de Interimwet veedichte gebieden. Deze Interimwet voorziet erin dat provincies instrumenten ter beschikking krijgen om in te zetten in gebieden die te kampen hebben met negatieve gevolgen van de aanwezige veehouderij voor de kwaliteit van de leefomgeving.
Lees meer

Coalitie van ondernemers en decentrale overheden willen regiodeals met rijk

05 april 2017 - Er dreigt in Nederland een kloof tussen de succesvolle stedelijke regio’s en andere gebieden. IPO, VNG, VNO-NCW, MKB-Nederland en Stedennetwerk G32 zijn van mening dat Rijk, decentrale overheden en bedrijfsleven nauw moeten samenwerken en slimme keuzes moeten maken om steden en dorpen in héél Nederland bruisend en vitaal te houden.
Lees meer

Regio’s werken aan economische groei, doet u mee?

29 maart 2017 - Met dit statement riep burgemeester Henk Jan Meijer van Zwolle het volgende kabinet op samen werk te maken van economische structuurversterking tijdens de conferentie 'Beproefd, gedurfd, versneld. Samen verder met 'Maak verschil'. Hij deed dit namens de zes proeftuinregio’s. Deze hebben vanaf de zomer van 2016 de aanbevelingen uit het rapport Maak Verschil van de studiegroep openbaar bestuur in de praktijk beproefd in een gezamenlijk initiatief van het Rijk, VNG en IPO. 
Lees meer