Leegstand kantoren daalt maar regulerende rol provincies blijft gewenst

29 november 2017

Terwijl de gekte op de woningmarkt toeneemt, blijft de kantorenmarkt ontspannen. Hoe komt dat? Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft het uitgezocht in de net verschenen studie ‘Divergentie op de kantorenmarkt’. De studie geeft ook aan hoe de leegstand verminderd kan worden. Daar ligt een duidelijke rol voor de provincies.

De conclusie van de studie ‘Divergentie in de kantorenmarkt’ is duidelijk: weliswaar is de leegstand van de kantoren de laatste tijd verminderd, maar hij blijft structureel groot. 'Ook op de langere termijn valt niet te verwachten dat de behoefte aan kantoren de huidige voorraad zal overstijgen' aldus het Planbureau.

Blijvende leegstand?
De leegstand is een direct gevolg van eerder gemeentelijk beleid. De afgelopen jaren zijn zowel gemeenten als provincies wel terughoudender geworden in het creëren van ruimte voor nieuwe kantoren. Nu de markt in sommige regio’s weer aantrekt, rijst de vraag of die terughoudendheid blijft.  

Er zijn inmiddels alweer signalen dat gemeenten kantoorontwikkeling mogelijk willen maken op plekken waar nog altijd veel leegstand is. Gelet op de lange doorlooptijd van nieuwbouw is de kans groot dat bij oplevering de extra vraag naar kantoren (als die er al is) alweer is gedaald en er dus meer leegstand ontstaat.

Rol van de provincies
Kantorenmarkten hebben een bovenlokaal/regionaal karakter: beslissingen van een gemeente hebben effect op omliggende gemeenten en op de regio. Wanneer gemeenten binnen een regio tegelijk gericht zijn op het aantrekken van kantoren, kan dit leiden tot regionale overproductie.  
Daar ligt een duidelijke rol voor de provincies. Provincies kunnen bovenlokale afwegingen maken en die juridisch afdwingen. Daarmee spelen zij een rol bij het beteugelen van (over-)optimisme. Concurrentie tussen gemeenten - met als resultaat een teveel aan nieuwe kantoren - kunnen de provincies bedwingen via algemene regels in de provinciale ruimtelijke verordening.
Negen van de tien provincies met een provinciale ruimtelijke verordening hebben de afgelopen jaren de verordening voor de kantoorfunctie al restrictiever gemaakt, deels onder invloed van het Convenant Leegstand Kantoren uit 2012
 
Utrecht gaat verder
De provincie Utrecht gaat zelfs een stap verder. Deze provincie wil een bestemmingsplan vaststellen waarin overtollige, nog niet benutte lokale bestemmingsplancapaciteit voor kantoren wordt geschrapt. Het gaat om totaal 4,3 miljoen vierkante meter verhuurbaar vloeroppervlak, boven op de 1,2 miljoen vierkante meter aan kantoren die nu in de provincie leegstaat. Dit zou kunnen leiden tot planschadeclaims van grondeigenaren. Daarom heeft Utrecht een provinciale kantorenvisie waarin dit voornemen al is aangekondigd: planschadeclaims maken namelijk geen of minder kans wanneer het besluit dat schade oplevert te voorzien was.  
 
Klik hier voor de studie van het Planbureau.
 

Gerelateerde berichten

Brightlands maakt Limburg sterk en concurrerend

10 september 2018 - Vier campussen; één organisatie voor open innovatie op het gebied van wereldwijde uitdagingen zoals duurzaamheid. Dat is Brightlands. De vier campussen hebben elk hun eigen expertise: voeding in Venlo, smart services in Heerlen, gezondheid in Maastricht en chemie en materialen in Sittard-Geleen. Op elke campus houden onderzoekers, ondernemers en studenten zich bezig met innovatie op hun eigen gebied, maar waar mogelijk in samenhang met elkaar. Zo werken ze samen aan een economisch sterke en concurrerende provincie.
Lees meer

‘Zonder EFRO wordt het moeilijk voor de provincies’

07 september 2018 - Krijgen provincies vanuit Europa straks nog geld voor innovatie en regionaal economisch beleid? Dat zal op 12 oktober tijdens het IPO Jaarcongres de hamvraag zijn tijdens de workshop over het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Voorafgaand aan het congres vertelt Sidony Venema, medewerker bij het Huis van de Nederlandse Provincies in Brussel, waarom EFRO zo belangrijk is voor de provincies. “Juist in Nederland heeft EFRO heel veel effect gehad”
Lees meer

EFRO helpt lichtchip van de grond te krijgen

03 september 2018 - Voor provincies staat er de komende tijd het nodige op het spel. Er wordt onderhandeld over de Europese fondsen voor de periode 2021-2027. Het Europese fonds Regionale Ontwikkeling (EFRO) is van groot belang voor onze regionale economische groei en werkgelegenheid. Maar: in hoeverre blijven de bijdragen hieraan vanuit Europa behouden? Het IPO verzamelde voorbeeldprojecten die laten zien hoe waardevol EFRO is als fundamentele pijler onder de regionale economie. Zesde deel van een serie: hoe EFRO nog snellere micro-chips van de grond helpt te krijgen.
Lees meer