Netcongestie en nieuwe werkwijze voor woningbouwprojecten

Tot nu toe reserveerden netbeheerders altijd een deel van de netcapaciteit, zodat aanvragen van kleinverbruikers (zoals huishoudens, nieuwbouwprojecten, laadpalen en mkb’ers) kunnen worden toegewezen. Door de toenemende netcongestie leidde dit steeds vaker tot onwenselijke situaties, waarbij maatschappelijke voorzieningen zoals scholen en ziekenhuizen achter het net visten. Dat stopt per 1 juli 2026. Vanaf dan komt iedereen die in een congestiegebied een aanvraag wil doen – groot en klein – op dezelfde wachtlijst totdat er weer capaciteit beschikbaar komt.

Drie voorrangscategorieën

Om te zorgen dat in netcongestiegebieden belangrijke maatschappelijke functies voorrang krijgen, is het prioriteringskader door de ACM opgesteld. Het omvat drie voorrangscategorieën waaraan voorrang mag worden verleend. Alle andere aanvragen zoals laadinfrastructuur voor logistieke bedrijven die niet hieronder vallen, volgen daarna op de wachtlijst. De drie voorrangscategorieën zijn:

1. Congestieverzachters die extra ruimte op het net creëren
2. Organisaties die nodig zijn voor de nationale veiligheid
3. Basisbehoeften zoals woningbouw, scholen en drinkwater

Huib van Essen, gedeputeerde Provincie Utrecht en voorzitter van de bestuurlijke adviescommissie Klimaat & Energie: “Wij maken ons als provincies grote zorgen over de situatie op het elektriciteitsnet. Het nieuwe prioriteringskader brengt nieuwe spelregels met zich mee om de schaarse netcapaciteit maatschappelijk zo goed mogelijk te verdelen. Dat is noodzakelijk, maar we zien ook dat deze ertoe kunnen leiden dat woningbouw stilvalt als bouwers niet tijdig netcapaciteit kunnen aanvragen. Dat willen we koste wat kost voorkomen. Daarom moet er snel duidelijkheid komen over regels en procedures, zodat zij in een eerder stadium transportcapaciteit op het stroomnet kunnen aanvragen.

Nieuwe werkwijze voor woningbouwprojecten

Door het prioriteringskader kunnen woningbouwprojecten (als basisbehoefte) voorrang krijgen. Specifiek voor woningbouw en onderwijslocaties komt een nieuwe werkwijze waarbij gemeenten netcapaciteit kunnen aanvragen en snel weten of er netcapaciteit voor hun woningbouwprojecten beschikbaar komt.

Overgangsperiode juli 2026 – januari 2027

Vanaf 1 juli 2026 start de overgangsperiode naar de nieuwe werkwijze. Het gaat om een fundamenteel andere werkwijze voor gemeenten en provincies en vraagt om een proactieve houding bij het aanvragen van netcapaciteit bij netbeheerders. Hierdoor wordt veel eerder in het planproces een aanvraag ingediend door gemeenten en de nodige informatie verzameld voor het prioriteringsverzoek.

Uitvoerbaarheid

Op dit moment werken we samen met de VNG, de ministeries van EZK en VRO, Netbeheer Nederland en ACM aan de uitvoerbaarheid van deze nieuwe werkwijze. Zodat gemeenten en provincies vanaf 1 juli 2026 tot tien jaar vooruit (2035) netcapaciteit kunnen aanvragen voor woningbouw en onderwijslocaties. Het streven is in april hiervoor een handelingsperspectief uitgewerkt te hebben.

Essentieel is dat gemeenten vanaf 1 oktober met deze nieuwe werkwijze aan de slag kunnen, zodat woningbouwprojecten doorgang vinden en het woningtekort niet verder oploopt. Om een gelijkwaardig speelveld te creëren tussen gemeenten, wordt aan een methodiek gewerkt om aanvragen gemeente-overstijgend gebundeld en in de juiste volgorde te kunnen aanbieden aan de netbeheerders. Hierin trekken we samen op met de VNG.

Tijdsplanning