Vergunningsverlening, Toezicht en Handhaving (VTH)-stelsel

De provincies, gemeenten, waterschappen, het Rijk, omgevingsdiensten en andere toezichthouders vormen samen het VTH-stelsel. Provincies maken beleid voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH), terwijl de 28 omgevingsdiensten deze taken namens hen uitvoeren.

Interbestuurlijke samenwerkingsafspraken

IPO draagt bij aan het implementeren van de interbestuurlijke samenwerkingsafspraken  waarin is afgesproken hoe de producten die zijn ontwikkeld binnen het Interbestuurlijke Programma versterking VTH worden geïmplementeerd.

Onder een gezonde, schone en veilige leefomgeving ligt een sterk stelsel van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De commissie-Van Aartsen constateerde in 2021 in het rapport ‘Om de leefomgeving’ dat het stelsel voor vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) onvoldoende functioneert door versnippering, vrijblijvendheid en gebrek aan expertise. De provincies zien het belang in van een sterk VTH- stelsel en vinden het belangrijk om door te bouwen op de fundamenten die er al liggen. De versterking van robuuste omgevingsdiensten is een belangrijk onderdeel van een coherent stelsel.

De provincies dragen in samenwerking met IPO bij aan een robuuster VTH-stelsel. In uitvoering van het interbestuurlijk programma VTH is IPO verantwoordelijk voor de ondersteuning van de handreiking regionale beleidscyclus  in de regio’s. Ook implementeert IPO samen met VNG en ODNL de financieringssystematiek. Ook wordt er gewerkt aan het versterken van Interbestuurlijk toezicht Omgevingsrecht op de gemeenten.

Een robuust VTH-stelsel voor nu en in de toekomst vraagt ook om het in balans brengen van ambities en middelen. De financiering van het VTH-stelsel én het wettelijk instrumentarium kan beter.

Vanuit het principe ’de vervuiler betaalt’, stelt de Omgevingswet financiële zekerheid verplicht bij majeure risicobedrijven, voor afvalbedrijven geldt een ’kan’-bepaling. Het doel is om kosten te kunnen verhalen als een vergunning niet wordt nageleefd of als er schade aan het milieu ontstaat. Provincies zijn bevoegd gezag zowel voor majeure risicobedrijven als voor de ’provinciale’ afvalbedrijven.

IPO heeft een tweejarige proef gecoördineerd om gezamenlijk kennis en ervaring op te bouwen op de uitoefening van de nieuwe wettelijke taak. Over deze proefperiode is een evaluatierapport opgesteld. Samen met de provincies en de Seveso-omgevingsdiensten werkt IPO de aanbevelingen uit.

Om de nieuwe regels goed uit te voeren, heeft IPO een handreiking gemaakt. Hierin staat uitleg over de regels, hoe de hoogte van de financiële zekerheid wordt berekend en welke vormen van financiële zekerheid mogelijk zijn.
Bij de handreiking hoort ook het “Afwegingskader zekerheidstelling”. Dit Excelbestand is een hulpmiddel bij het uitvoeren van de in de handreiking beschreven beoordelingen.